Waarom kan ik niet ontspannen? 🤷‍♀️

Zooo, hier kijk je al de hele week naar uit. Een vrije dag! Me-time: Eindelijk lekker niks doen. Je gaat op de bank liggen, Netflix aan. Tussendoor ben je steeds afgeleid en ongemerkt zit je alweer een uur te scrollen op je telefoon. Oh, de was moet ook nog even gedaan worden. Oh, gadver daar ligt ook veel stof. Hop, dat moet eerst schoon. En voordat je het weet ben je weer een paar uur verder. De onrust blijft in je lijf zitten. Terwijl je weet dat je rust nodig hebt. Je verlangt er zelfs naar, maar je kunt er niet in zakken. De ontspanning is ver te zoeken.

Ontspanning kun je niet afdwingen 🙏

Misschien ben je zo langzamerhand al aan het denken dat er iets mis is met je. Dan heb ik alvast goed nieuws voor je: jij bent helemaal oké. Er zit namelijk wel degelijk een verschil tussen rust nemen en ontspanning ervaren. Veel mensen denken dat ontspanning een keuze is, terwijl het lichaam daar soms anders over denkt. Wat veel mensen niet weten, is dat ons lichaam niet gemaakt is om voortdurend ‘aan’ te staan.

Je lichaam heeft herstelmomenten nodig. Gebeurt dit niet, dan bouw je een herstelschuld op. Wanneer herstel langdurig uitblijft, kan die steeds verder oplopen. Met als gevolg dat jouw zenuwstelsel het verschil tussen de ‘aan’- en ‘uitstand’ steeds moeilijker gaat herkennen, wat uiteindelijk kan leiden tot een chronisch overbelast zenuwstelsel. Als jij dan bedenkt om uit te gaan staan, zegt jouw zenuwstelsel ‘uh uh’, wat ben je aan het doen? Ik ben zo gewend om aan te staan, dus ik blijf lekker aan staan. Ik weet helemaal niet hoe ik uit moet staan.

Je zenuwstelsel bepaalt of jij kunt ontspannen

Het gaat zelfs nog een stapje verder. Als jouw systeem namelijk veiligheid mist, kiest het lichaam vaak voor alertheid boven ontspanning. De basis voor veiligheid wordt vaak gelegd in je kinderjaren. Heb je dit als kind niet meegekregen, of waren je ouders bijvoorbeeld emotioneel niet beschikbaar? Dan leert je systeem om te reageren vanuit overleving. Het blijft alert op mogelijk gevaar, ook wanneer dat er niet meer is.

Onveiligheid ontstaat niet alleen in de kindertijd. Ook gebeurtenissen later in het leven, zoals verlies, een scheiding, ziekte, een burn-out of langdurige stress, kunnen ervoor zorgen dat je systeem voortdurend op scherp blijft staan.

Of jij dan kunt ontspannen? No way, want jouw systeem is steeds klaar om te vechten of te vluchten. Of zelfs om te bevriezen. Het probeert jou continu te beschermen, zelfs nu het niet meer nodig is.

👉 Hoe herken je dan dat je lichaam nog steeds ‘aan’ staat? 

Je lichaam geeft vaak al langere tijd aan dat het tijd is om gas terug te nemen. Het punt is dat je de signalen niet herkent. Misschien merk je ze wel op, maar voelt het niet oké om ernaar te luisteren.

Vaak zijn dit de signalen die zo normaal zijn geworden dat je niet eens meer doorhebt dat ze iets vertellen:

➰ Altijd bezig willen zijn

➰ Slecht kunnen stilzitten

➰ Snel schrikken

➰ Gespannen schouders

➰ Pijn in je nek

➰ Spieren die je maar niet kunt ontspannen

➰ Vermoeid voelen maar niet kunnen rusten

➰ Altijd alert zijn op anderen

➰ Moeite met ontvangen

---

Waarom voelt rust dan zo onrustig?

Als er eenmaal ruimte is om te rusten, dan komt de stilte. En oh, die stilte die voelt ongemakkelijk. Zodra het rustig en stil is, komt er vaak van alles omhoog. Gedachten, gevoelens, emoties, allemaal dingen die je liever niet wilt voelen. Afleiding voelt veel veiliger dan voelen. Dat betekent niet dat er iets mis met je is, maar je lichaam heeft ooit geleerd dat doorgaan veiliger voelde dan stilstaan. Zolang je bezig bent, hoef je minder te voelen wat er vanbinnen speelt. Dat gebeurt vaak onbewust. Dus schiet je weer in de

actiestand. Dat is wat er gebeurt als jij op je vrije dag lekker op de bank wilt chillen. Je zenuwstelsel is dit namelijk niet gewend, de ‘aan’-knop heeft te lang aangestaan, waardoor het niet meer weet waar de ‘uit’ knop zit.

Veiligheid gaat voor ontspanning 🌿

Pas als je veiligheid in je lichaam ervaart, krijgt jouw zenuwstelsel het seintje dat het mag gaan ontspannen. Zorg dat je gaat aarden, dit klinkt misschien vaag. Maar zo leer je je systeem dat het veilig is in het hier en nu. Aarden is niet hetzelfde als ontspannen. Het gaat er niet om dat je spanning direct verdwijnt, maar dat je lichaam contact maakt met het hier en nu. Door bewust je voeten op de grond te voelen, je omgeving op te merken en je zintuigen te gebruiken, geef je jouw zenuwstelsel signalen van veiligheid. Je laat als het ware aan je lichaam zien: ik ben hier, op dit moment, en op dit moment ben ik veilig.  

Daarnaast is het belangrijk om je zenuwstelsel te leren reguleren. Dat klinkt ingewikkelder dan het is. Reguleren betekent eigenlijk dat je leert opmerken wat er in je lichaam gebeurt en daar op een helpende manier op reageert. Soms betekent dat juist even bewegen. Soms een diepe zucht. Soms is dat een wandeling maken. Of soms is het iemand opzoeken bij wie je je prettig voelt. Je hoeft jezelf niet te dwingen om rustig te worden. Je mag jezelf begeleiden naar meer balans. Reguleren kun je leren!

Hoe meer je tegen spanning vecht, hoe harder je lichaam vaak gaat roepen.

Een eerste stap richting meer rust

Probeer eens met nieuwsgierigheid naar je lichaam te kijken. We raken vaak gefrustreerd als ons lijf niet doet wat wij willen. Maar wat als je lichaam je juist iets probeert te vertellen? Dan zijn die signalen toch eigenlijk ontzettend waardevol?

Leer de signalen van je lichaam herkennen en neem ze serieus. Doe dit met kleine stapjes. Merk je dat je moe bent, maar vind je van jezelf dat je nog moet sporten? En dat terwijl je spieren voortdurend op spanning staan? Kies dan eens voor een vorm van beweging die minder van je vraagt. Maak een wandeling, doe wat rustige rek- en strekoefeningen of volg een yogales.

Merk ook eens op wanneer jouw systeem alert staat. Wanneer ga je sneller praten? Wanneer voel je spanning in je schouders? Wanneer schiet je direct in de actie? Alleen al het opmerken daarvan is een eerste stap richting verandering.

Het hoeft geen grote goocheltruc te zijn. Het zijn de kleine stapjes die een groot verschil maken.

---

Tot slot 🫶

Ik hoop dat je na het lezen van deze blog een antwoord hebt gekregen op de vraag: ''waarom kan ik niet ontspannen?'' Ik wil je nog meegeven dat er niets mis is met jou of met je lichaam. De signalen die je lichaam geeft, zijn geen teken dat je faalt. Vaak probeert je lichaam je juist iets duidelijk te maken.

Misschien denk je nu: ‘dit klinkt logisch, maar ik heb geen idee hoe ik dit moet toepassen?’. Dan ben je niet de enige. Juist wanneer je jarenlang gewend bent om door te gaan, is het niet makkelijk om weer contact te maken met wat je lichaam nodig heeft. Geloof me, ik weet hoe verleidelijk het is om steeds maar door te gaan en de signalen van je lichaam te negeren.

Door mijn eigen ervaringen weet ik hoe belangrijk het is om niet alleen naar de klacht te kijken, maar naar het geheel. En vooral dat ieder mens verschillend is en dus ook iets anders nodig heeft. In mijn praktijk onderzoeken we samen wat jouw lichaam nodig heeft om meer veiligheid, rust en vertrouwen te ervaren. Zodat je een stevig fundament in jezelf kunt opbouwen en niet langer hoeft te overleven, maar gewoon weer lekker kunt gaan leven.

Ontspannen begint niet met harder je best doen. Het begint met luisteren naar wat je lichaam je al die tijd probeert te vertellen.

🧡 Liefs,

Hindrika