7 signalen dat je aan het overleven bent

Je hebt een fijn huis, een prima baan, lieve vrienden, misschien wel een relatie en/of een gezin. Je bent gezond. Aan de buitenkant lijkt het alsof je alle vinkjes aantikt en je leven geweldig op orde is. Toch voelt het niet zo en je kunt je vinger er maar niet op leggen. Alsof er vanbinnen altijd iets ‘aan’ staat.

Je voelt spanning in je lijf, je hoofd maakt overuren en grenzen aangeven voelt lastig of zelfs onveilig. Wanneer je tot rust wilt komen, lukt dat maar heel even. Of zelfs helemaal niet. Daarom blijf je maar doorgaan, want dat is wat je altijd al hebt gedaan. Dat is voor jou the best way to go. Dit ken je, en het werkt toch al jaren. Dus waarom zou je het anders doen?

Je bent in je hoofd continu to-do lijstjes aan het afwerken. Daarop staan ook de meest onbenullige taken. Eerst nog een de was ophangen, dat appje beantwoorden, een afspraak maken, boodschappen doen en oh ja, die ene mail moest er ook nog uit. Maar als het lijstje af is, dan is er tijd om te ontspannen.

Maar… is dat lijstje ooit af? Voor je het weet komen er weer nieuwe taken bij. En zo ben je vooral bezig bent doorgaan, regelen en volhouden. Je bent aan het overleven, in plaats van overleven.  

Wat bedoel ik met overleven? 

Overleven betekent niet per se dat je leven één grote puinhoop is. Sterker nog: vaak zie je aan de buitenkant helemaal niet dat iemand vooral aan het overleven is. Je functioneert gewoon. Je gaat naar je werk, zorgt voor anderen, spreekt af met vrienden en doet wat er van je verwacht wordt. Maar vanbinnen staat je systeem voortdurend op scherp. Je lichaam raakt eraan gewend om alert te zijn. Om vooruit te denken, problemen voor te zijn, door te gaan en vooral niet te veel stil te vallen. Zelfs als er op dat moment helemaal niets is wat opgelost hoeft te worden, kan het lastig zijn om terug te schakelen naar rust.

Vergelijk het met een kind dat altijd snoepjes mag. We noemen dit kind voor het gemak even Joris. Joris krijgt iedere keer als hij om een snoepje vraagt een snoepje. Sterker nog, op een gegeven moment hoeft hij er niet eens meer om te vragen. Joris krijgt aan de lopende band snoepjes. Tot hij op een dag ineens hoort: ‘Nee, je krijgt nu geen snoepje.’.

Wat denk je dat er gebeurt? Drama in de tent!

Joris is iets anders gewend. Snoep krijgen is voor hem normaal en vertrouwd geworden. Ineens gaat het anders en daar moet hij aan leren wennen. ‘Nee’ kwam tot nu toe simpelweg niet in zijn woordenboek voor.

Zo kan het ook voelen wanneer je lange tijd gewend bent om door te gaan. Druk te zijn, regelen en alert blijven zijn vertrouwd geworden. Rust, vertragen en even niets hoeven doen kunnen daardoor juist onwennig of ongemakkelijk voelen. Je lichaam moet als het ware opnieuw leren dat het óók veilig en oké is om terug te schakelen. Dat je niet altijd iets hoeft doen, op te lossen of te regelen.

Hoe je dat doet? Daar kom ik zo op terug.

👉 Eerst eens kijken of jij jezelf herkent in de 7 signalen dat je aan het overleven bent:

1.     Je voelt niet goed meer waar je grenzen liggen

Je merkt vaak pas dat iets te veel was als je al ver over je grens heen bent. Tijdens die drukke werkdag voelde je eigenlijk al dat je moe werd, maar ach, die paar dingen konden er nog wel bij. En die afspraak met je vriendin ’s avonds stond al weken, dus afzeggen kon ook echt niet.

Je lichaam geeft vaak al veel eerder signalen. Vermoeidheid, spanning, een vol hoofd, minder concentratie of behoefte om je even terug te trekken. Alleen heb je jezelf misschien aangeleerd om daar niet direct naar te luisteren.

2.     Nee zeggen voelt lastig of zelfs onveilig

Je wilt niemand teleurstellen. Je wilt niet ongezellig zijn en je wilt al helemaal niet dat iemand denkt dat je moeilijk doet. Dus zeg je ja. Ook als je eigenlijk nee voelt. En als je wel een keer nee zegt, komt daar vervolgens een heel gesprek in je hoofd achteraan. Was ik niet te bot? Had ik toch moeten gaan? Is diegene nu teleurgesteld? Grenzen aangeven gaat niet alleen over het woord ‘nee’ uitspreken. Het gaat ook over verdragen wat er daarna in jou gebeurt.

3.     Je to-do-lijstje is nooit af

Rust moet verdiend worden. Eerst werken, dan boodschappen, nog even stofzuigen. Dat ene mailtje versturen, de was opvouwen en daarna mag je even op de bank zitten. Alleen ‘daarna’ komt er vaak niet van. Er is namelijk altijd wel iets wat nog moet. En zodra het ene lijst bijna af is, heeft je hoofd alweer een nieuw exemplaar geproduceerd.

Zelfs wanneer je eindelijk zit, ben je in gedachten alweer bezig met wat er straks of morgen moet gebeuren.

4.     Je lichaam staat regelmatig onder spanning

Misschien trek je ongemerkt je schouders op. Klem je je kaken op elkaar. Heb je regelmatig hoofdpijn. Een gespannen rug of een onrustig gevoel in je buik. Soms merk je pas hoeveel spanning je vasthoudt wanneer iemand tegen je zegt: ‘ontspan je schouders eens’.

Je lichaam kan allerlei signalen geven dat het behoefte heeft aan rust of herstel. Het lastige is dat je die signalen na verloop van tijd zo normaal bent gaan vinden, dat je ze nauwelijks meer opmerkt. Zelfs op een vrije dag kan je het gevoel hebben dat je ‘iets’ moet doen.

5.     Je voelt je vaak opgejaagd

En daar hoeft niet eens een goede reden voor te zijn. Je hebt tijd genoeg om ergens te komen en toch haast je je. Je loopt snel, eet snel en ondertussen ben je alweer bezig met het volgende.  

Gewoon rustig een kop theedrinken zonder ondertussen je telefoon te pakken, een was aan te zetten of in gedachten je dag te plannen? Dat is lastiger dan het klinkt…

6.     Je lontje wordt steeds korter

Iemand rijdt nét iets te langzaam voor je. Je partner stelt een simpele vraag terwijl jij met iets bezig bent. De kinderen maken herrie of dat ene geluidje dat je normaal prima kunt verdragen, maakt je ineens intens chagrijnig.

Het zijn vaak niet eens grote dingen en juist daarom denk je: ‘waarom kan ik dit niet hebben?’. Maar wanneer je systeem al veel te verwerken heeft, kan er gewoon steeds minder bij. Daardoor voelen kleine dingen ineens heel groot. Misschien word je sneller boos of emotioneel, of komen er ineens tranen waarvan je bij god niet weet waar ze vandaan komen. Het kan ook zo zijn dat je juist helemaal niet meer zoveel voelt.

7.     Je bent overal, behalve in het moment

Je zit met een vriendin op het terras, maar in gedachten ben je bezig met morgen.

Je maakt een wandeling, maar hebt nauwelijks gezien waar je eigenlijk hebt gelopen.

Je hebt eindelijk en avond vrij en in plaats van ervan te genieten, ben je alweer bezig met wat je allemaal nog zou kunnen doen.

Je bent er wel, maar ook weer niet. Je bent zo bezig met alles draaiende houden, dat de momenten waar het leen eigenlijk uit bestaat soms ongemerkt aan je voorbijgaan. Dat beseffen kan best pijnlijk zijn.

Herken je jezelf hierin?

Herken je meerdere signalen? Dan kan het zijn dat je al langere tijd vooral aan het doorgaan bent en je lichaam weinig ruimte krijgt om werkelijk tot rust te komen. Dat betekent gelukkig niet dat er iets mis is met je. Sterker nog: dat doorgaan, aanpassen en volhouden getuigt ook van een enorme kracht. Waarschijnlijk heeft die eigenschap je al ontzettend veel gebracht. Dat betekent alleen niet dat het voor altijd de beste manier hoeft te blijven.

De signalen van je lichaam zijn geen tegenstander die je zo snel mogelijk weg moet krijgen. Ze geven je informatie. Over hoe het met je gaat, waar je grens ligt en wat je misschien nodig hebt. En het mooie is: stap één heb je eigenlijk al gezet. Je bent je er nu van bewust.

Vanaf hier kun je gaan oefenen met het herkennen van de signalen voordat ze heel groot worden. Daarvoor hoef je echt niet ineens rigoureus je leven om te gooien. Het begint klein.

➰ Moet je plassen? Ga naar de wc in plaats van dat je het nog een halfuur ophoudt moet je ‘even iets af wilt maken’.

➰ Merk je dat je concentratie weg is? Neem een pauze.

➰ Ben je moe? Kijk eens of je daar gehoor aan kunt geven, in plaats van automatisch nog een versnelling hoger te schakelen.

➰ Voel je spanning in je schouders, kaken of buik? Je hoeft het niet meteen op te lossen. Merk het eerst eens op.

Vraag jezelf eens af: wat heb ik op dit moment eigenlijk nodig? Niet wat er nog moet, niet wat iemand anders van je verwacht of niet wat handig of productief is.

Nee, wat heb JIJ nodig?

Van overleven naar leven is geen knop je van de ene op de andere dag omzet. Het begint veel kleiner, met opmerken en erkennen. En steeds iets eerder luisteren naar wat je lichaam je probeert te vertellen.

Hoe vaker je dat doet, hoe meer ruimte er langzaam ontstaat om niet alleen alles draaiende te houden, maar ook daadwerkelijk aanwezig te zijn in je eigen leven.

🧡 Liefs,

Hindrika